امروز شنبه ۹ فروردین ۱۳۹۹ ساعت ۲۲:۲۲

 

احمد بخارایی – جامعه شناس | رفتارهای این روزهای مردم کشور در برابر شیوع ویروس کرونا و بی‌توجهی به توصیه‌ها را می‌شود از دو زاویه مورد بررسی قرار داد. یکی تاریخی است به این صورت که به طور طبیعی الگوهای رفتاری و منظومه‌های شناختی و معرفتی و تفکری ما اساسا و ماهیتا مقداری تفکر ستیز است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که میزان استدلال و عمل کردن بر اساس اندیشه در فرهنگ و گذشته ما کمرنگ است، یکی از دلایل آن این است که ما بر اساس سابقه فرهنگی، تقدیرگرا بوده‌ایم. هر چقدر تقدیرگرایی پررنگ شود عقل گرایی کمرنگ می‌شود. این تقدیرگرایی خودش را در رفتارهای ما در برابر ویروس ناشناخته‌ای مثل کرونا نشان می‌دهد. زاویه بعدی، به شرایط حال ما بر می‌گردد. افراد جامعه تحت ساختارها بزرگ و تربیت می‌شوند. یعنی ساختارها بسیار تاثیر گذارند. در چند دهه اخیر که ساختار فرهنگی و سیاسی یکی شده‌اند و بخشی از فرهنگ به عنوان نظام سیاسی و قدرت متجلی شده، ساختارهای دیگر هم تحت الشعاع قرار گرفته‌اند. نظام اجتماعی ما با چهار خرده نظام و ساختار، همسو و هم جهت آنچه را که در گذشته وجود داشته بازتولید می‌کند. در این روند بازتولید، گاهی خروجی ناخوشایندی را شاهدیم که سبب می‌شود اعضای جامعه در مواجهه با بسیاری از پدیده‌ها منافع فردی را به منافع جمعی ترجیح دهند که این اتفاق جامعه را به سمت فروپاشی اجتماعی می‌کشاند.  این مساله در جامعه کاملا محسوس است. در این شرایط آدم‌ها کمتر به فکر دیگری‌اند. این موضوع را حتی در دل خانواده می‌توان دید.در مواجهه با پدیده کرونا هم افراد به دنبال منافع فردی خودشان هستند،اینکه آن لحظه این تعطیلات این مهمانی و … به آنها خوش بگذرد. این رفتارها عقلانی نیست.

در حالیکه در جامعه‌ای که بر اساس عقلانیت رفتار می‌کند وقتی متخصص به او می گوید، نرو ، بمان. می‌ماند و نمی ‌رود. دیگر بحث و گفت و گو نمی‌کند. البته نمیتوان این مساله را هم در نظر نگرفت که رفتارهای مردم نتیجه رفتار مسئولان است، در جامعه متعادل عناصر کمتر مفید به حاشیه می‌روند و عناصر مفید تقویت می شوند. اما در جامعه عقلانیت ستیز، عناصر غیرمفید تقویت می‌شوند این تقویت هم از سوی کسانی اتفاق می‌افتد که تریبون دارند. حالا در این شرایط چه باید کرد؟ تنها کاری که می‌شود انجام داد این است که آینه‌ شفافی که منعکس کننده رفتار مردم است را به آنها نشان داد. اگر آمار و اعدادی است بی‌پرده گفته شود. باید به مردم گفته شود که رفتار آنها واکنش عقلانی در برابر این ویروس نیست. باید عواقب رفتار را به آنها نشان داد. با تهدید و بستن راه‌ها شاید تنها ۱۰ درصد بتوان کاری انجام داد، ۹۰ درصد اقدامات بر اساس ساختارهای فرهنگی جامعه انجام می‌شود. زمانی که رفتارها خوش بینانه و فاقد قدرت تحلیل عقلانی باشد، مردم هم به جاده می‌ریزند. به هر حال نمی‌توان برای این جامعه عاملی از بیرون وارد کرد و رفتاری را که سالهاست ریشه تغییر داد.

اشتراک گذاری در facebook
فیسبوک
اشتراک گذاری در twitter
توئیتر
اشتراک گذاری در telegram
تلگرام
اشتراک گذاری در whatsapp
واتساپ
اشتراک گذاری در linkedin
لینکدین
در همین رابطه بخوانید:

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اشتراک گذاری در print
چاپ

لینک کوتاه: http://shahrvanddaily.ir/16759

182
پربازدیدهای هفته
آخرین مطالب